Türkiye’den İran’a ürün tedariki, yalnızca uygun fiyat veren bir satıcı bulmak değildir. Amaç; istenen ürünü ölçülebilir özelliklerle, açık ticari şartlarla ve uygulanabilir bir teslimat planıyla sağlayabilecek tedarikçiyi seçmektir. Alıcı, ödeme yapmadan önce satıcının kimliğini, ürünün uygunluğunu, toplam maliyeti ve işlemin gerçekleştirilebilirliğini değerlendirmelidir.
Bu rehber, satın alma talebinin hazırlanmasından kontrollü ilk siparişe kadar izlenecek adımları ele alır. Henüz ülke seçmediyseniz önce İran için tedarik ülkesi seçme rehberini inceleyin. Burada Türkiye’den yapılacak ticari alımın yönetimine odaklanıyoruz.
Türkiye hangi koşullarda değerlendirilmelidir?
Coğrafi yakınlık Türkiye’yi araştırmaya değer bir seçenek yapabilir; ancak her siparişin daha ucuz veya hızlı olacağı anlamına gelmez. Fabrikanın konumu, yük miktarı, üretim programı, ithalat koşulları ve ödeme imkânları sonucu değiştirebilir. Ülkeye ilişkin genel bir varsayım yerine belirli ürün ve sevkiyat üzerinden karar verin.
ABD Uluslararası Ticaret İdaresinin Türkiye imalat değerlendirmesi, makine, tekstil, kimya ve diğer üretim sektörlerine değinir. Bu kapasite tedarikçi araştırmasına başlangıç sağlar; belirli bir ürünün İran’a ithalatına izin verildiğini veya bir satıcının uygunluğunu kanıtlamaz.
- Düzenli alımlarda yeniden tedarik kapasitesini ve özelliklerin korunmasını araştırın.
- Özel üretimde numune geliştirme ve değişiklik kontrolünü değerlendirin.
- Acil siparişte genel hızlı sevkiyat sözü yerine gerçek stok ve hazırlık tarihini doğrulayın.
- Küçük siparişte asgari miktarı, belge ve taşıma gibi sabit giderleri ayrı hesaplayın.
1. Fabrika aramadan önce satın alma dosyası hazırlayın
Birinci kalite veya ihracat kalitesi gibi ifadeler kabul ölçütü oluşturmaz. Satıcının her satırına açık yanıt verebileceği bir teknik şartname hazırlayın. Ticari ürün adının yanında kullanım amacını da yazın; görünüşü benzer ürünlerin yanlışlıkla eşdeğer sayılmasını önleyin.
- Ürün tanımı, kullanım amacı, model veya teknik çizim ve kabul edilen malzemeler;
- Ölçüler, toleranslar, renk ve diğer test edilebilir özellikler;
- İlk sipariş miktarı, dönemsel ihtiyaç ve kabul edilebilir son teslim tarihi;
- Ambalaj, koli içi adet, ağırlık ve etiketleme gereksinimleri;
- İran’daki teslim şehri ve gerekli teknik belgeler veya test raporları;
- Numune kabul şartları ve yazılı onay gerektiren değişiklikler.
Tarife sınıflandırmasını ve varış ülkesinin koşullarını ithalattan sorumlu kişiyle inceleyin. Satıcının önerdiği kodu doğrulanmış sonuç kabul etmeyin. Dünya Gümrük Örgütü, HS yapısını altı haneli düzeyde tanımlar; uygulanacak ulusal tarife satırı ve işlem koşulları ayrıca kontrol edilmelidir.
2. Üretici ile ticaret şirketini görevlerine göre karşılaştırın
Doğrudan fabrikadan almak her siparişte en iyi seçenek değildir. Üretici yüksek asgari sipariş isteyebilir; ticaret şirketi ise farklı ürünleri bir araya getirebilir. Ürünün kaynağı ve kalite sorumluluğu açık olduğu sürece ikinci model de değerlendirilebilir. Kimin ürettiğini, kimin sözleşme imzaladığını ve uygunsuzlukta kimin sorumlu olduğunu belirleyin.
Üretici siteleri, ticaret odası dizinleri ve sektörel fuar katılımcı listeleriyle başlangıç listesi oluşturun. Bir dizinde yer almak tek başına güvenilirlik onayı değildir. Aynı şartnameyi birden fazla adaya gönderin ve eksik yanıtları tamamlatın.
Satıcının bilgilerini resmî kayıtlarla karşılaştırın. MERSİS ticaret sicili kayıt ve işlemlerine hizmet eder; yayımlanmış ilanlar için Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi incelenebilir. Kimlik ve işletme kapasitesi kontrolleri için yurt dışı tedarikçi doğrulama rehberine bakın.
3. Karşılaştırılabilir fiyat teklifleri isteyin
Teklif talebinin, yani RFQ dosyasının aynı sürümünü tüm adaylara iletin. Birim fiyat, para birimi, teklif geçerliliği, asgari sipariş, üretim süresi, numune bedeli, kalıp gideri ve teslim şartlarını ayrı sorun. Üretimin bir bölümü taşerona veriliyorsa bu bölümün kalite kontrolünden kimin sorumlu olduğunu öğrenin.
Örnek talep metni: “Ekli şartname için ilk ve tekrarlanan sipariş fiyatlarını bildirmenizi rica ederiz. Asgari miktar, hazırlık süresi, numune bedeli, ambalajlı ağırlık ve ölçüler, sunulabilecek belgeler ve ödeme şartları ayrı belirtilmelidir. Şartnameden her sapma ayrıca açıklanmalıdır.”
EXW ile FCA farkını fiyat değerlendirmesine katın
ICC Academy açıklamasına göre EXW’de yükleme ve ihracat işlemleri esas olarak alıcıya aittir. FCA’da ihracat işlemlerini satıcı yürütür; teslim satıcının tesisindeyse yükleme de satıcıya aittir. Kesin teslim yerini ve Incoterms® 2020 ifadesini belirtin.
Yalnızca “Türkiye teslim” yazan teklif yeterli değildir. Kapsam dışındaki giderleri listeletin ve kalan taşıma için ayrıca teklif alın. Bu aşamadaki koordinasyon için lojistik ve gümrük hizmetini inceleyebilirsiniz.
4. Varış noktasına kadar toplam maliyeti hesaplayın
Ürün, numune ve test, kontrol, ek ambalaj, taşıma, sağlanabilir sigorta, yasal ödeme masrafları, uygulanacak ithalat giderleri ve iç teslimatı bütçeye ekleyin. Satıcının fiyatına dâhil kalemleri ikinci kez saymayın. Geri alınabilir vergilerin ekonomik maliyet etkisi ile nakit ihtiyacını birbirinden ayırın.
Tamamen varsayımsal örnek: 500 adet için A satıcısının birim fiyatı 20 avro, hesaplanan diğer giderleri 2.500 avro olsun. Toplam 12.500 avro, birim başına 25 avrodur. B satıcısında birim fiyat 22 avro, diğer giderler 1.000 avroysa toplam 12.000 avro, birim başına 24 avro olur. Bunlar piyasa fiyatı veya gümrük tahmini değildir; düşük birim teklifin her zaman düşük toplam maliyet vermediğini gösterir.
5. Onaylı numuneyi sözleşmeyle ilişkilendirin
Numuneyi belirli şartname sürümüyle tanımlayın. Kabul yöntemini kaydedin ve numunenin normal üretimden mi yoksa ayrı bir çalışmadan mı geldiğini sorun. Hassas kullanım alanlarında görsel inceleme uygun testlerin yerine geçmez.
Ana siparişte malzeme değişikliği, eksik teslimat, kusur, itiraz süresi, düzeltme giderleri ve her ödeme aşamasından önce gerekli kanıtlar açık olmalıdır. Her işlem için geçerli güvenli bir avans yüzdesi yoktur. Ödeme düzenini satıcı riski ve gerçek üretim taahhütleriyle ilişkilendirin. Ticari sözleşmeler hizmeti bu yükümlülüklerin çerçevesiyle ilgilidir.
6. Ödeme öncesinde işlemin uygulanabilirliğini kontrol edin
Tarafları, ürünü, nihai kullanımı, bankayı ve taşıma düzenini uygulanabilir kurallar bakımından değerlendirin. OFAC’ın resmî İran yaptırımları sayfası ilgili kaynaklardan biridir; çıkış ülkesinin kuralları ve diğer ilgili düzenlemeler de değerlendirilmelidir.
Mali taahhütten önce ithalat kayıt koşulları, ürüne özgü izinler ve ödeme imkânları için sorumlu mercilerden ve hizmet sağlayıcılardan işlem bazında teyit alın. Ödeme alıcısını sözleşmenin tarafıyla eşleştirin. Yanlış ürün tanımı, gizlenen varış noktası veya gerçeğe aykırı belgelere dayanan bir satın alma planı kullanmayın.
Sık sorulan sorular
Alıcının Türkiye’ye gelmesi şart mı?
İlk aday listesini oluşturmak için şart değildir. Sipariş tutarı, ürünün karmaşıklığı ve açık kalan sorulara göre bağımsız ziyaret veya denetim uygun olabilir. Görüntülü görüşme tek başına fabrika mülkiyetini ya da üretim kapasitesini kanıtlamaz.
Asgari bütçe ve teslim süresi nedir?
Herkes için geçerli bir rakam yoktur. Miktar, stok, numune, izin ve taşıma programı belirleyicidir. Üretim, taşıma bekleme süresi ve varış işlemleri için ilgili sorumlulardan ayrı tahmin alın.
Numunenin onaylanması büyük sipariş için yeterli mi?
Yalnızca incelenen numune hakkında bilgi verir. Deneme siparişi ve uygun üretim veya sevkiyat kontrolleri, teslim edilen ürünlerin numuneyle eşleşmesini değerlendirmeye yardımcı olur.
Tedarik talebinizi hazırlayın
Ürün özelliklerini, ilk sipariş miktarını, varış noktasını, ihtiyaç tarihini ve varsa çizim veya numune bilgisini derleyin. Projenizin kapsamını görüşmek için Simorgh Sorkh ile iletişime geçin. Kaynak belirleme ve karşılaştırma yaklaşımı için uluslararası tedarik hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
